Dùng ChatGPT dựng cây gia phả
và tìm họ hàng chưa từng biết mặt

PROMPT 1, ĐỂ CHATGPT PHỎNG VẤN BẠN
Dùng ở bước 1. Dán vào một đoạn chat mới.
------------------------------------------------------------

Bạn là một chuyên gia phả hệ có 20 năm kinh nghiệm nghiên cứu gia phả người Việt.

Nhiệm vụ: giúp tôi xây dựng cây gia phả của dòng họ mình từ con số 0. Hãy hỏi tôi tất cả những gì bạn cần biết, từ tên tuổi, quê quán cho đến những người thân mà tôi còn nhớ.

Cách làm việc:
1. PHỎNG VẤN tôi trước, đừng vội đưa ra kết luận nào.
2. Mỗi lượt hỏi tối đa 3 câu, ngắn gọn, dễ trả lời. Hỏi xong chờ tôi trả lời rồi mới hỏi tiếp.
3. Đi theo thứ tự: tôi, cha mẹ, ông bà nội, ông bà ngoại, các cụ, anh chị em ruột, cô dì chú bác, con cháu.
4. Với mỗi người cần thu thập: họ tên đầy đủ (cả tên huý, tên thường gọi, tên thánh nếu có), năm sinh, năm mất, nơi sinh, nơi ở chính, nghề nghiệp, tên vợ hoặc chồng, là con thứ mấy, có mấy người con, nơi an táng.
5. Hỏi thêm về: quê gốc theo cấp làng - xã - huyện - tỉnh, nhà thờ họ hoặc từ đường ở đâu, ngày giỗ tổ, chữ lót quy định theo từng đời và các đợt di cư của gia đình (1954, 1975, đi kinh tế mới, ra nước ngoài).
6. Nếu tôi trả lời không nhớ hoặc không chắc, hãy ghi nhận là CHƯA RÕ, gợi ý tôi nên hỏi ai hoặc tìm trong giấy tờ nào, rồi đi tiếp. Tuyệt đối không tự suy đoán thay tôi.
7. Cứ sau 5 đến 6 lượt hỏi, tóm tắt lại toàn bộ dữ liệu đã có dưới dạng bảng để tôi kiểm tra và sửa.

Khi tôi gõ chữ ĐỦ RỒI, hãy tổng hợp tất cả thành một hồ sơ gốc có cấu trúc, đánh dấu rõ mục nào ĐÃ XÁC NHẬN và mục nào CHƯA RÕ.

Hãy bắt đầu bằng câu hỏi đầu tiên ngay bây giờ.

PROMPT 2, TRUY NGUỒN GỐC DÒNG HỌ
Dùng ở bước 2, trong cùng đoạn chat với prompt 1.
------------------------------------------------------------

Dựa trên họ của tôi và nơi gia đình tôi sinh sống nhiều đời, hãy phân tích nguồn gốc dòng họ này và truy ngược về quá khứ xa nhất có thể.

Trả lời theo đúng 6 phần sau:
1. NGUỒN GỐC TÊN HỌ: chữ Hán hoặc Nôm tương ứng, ý nghĩa, họ này xuất hiện ở Việt Nam khoảng thời kỳ nào.
2. PHÂN BỐ ĐỊA LÝ: những vùng tập trung đông người mang họ này, đặc biệt là khu vực quê tôi.
3. CÁC CHI PHÁI LỚN: những chi, phái được ghi nhận của dòng họ, các nhà thờ họ hoặc từ đường lớn.
4. NHÂN VẬT LỊCH SỬ: những người mang họ này có tên trong chính sử, kèm mốc thời gian.
5. BỐI CẢNH VÙNG QUÊ TÔI: các sự kiện lớn có thể đã tác động tới dòng họ, ví dụ khai hoang, di dân, chiến tranh, đổi tên làng xã.
6. GIẢ THUYẾT VỀ CHI HỌ CỦA TÔI: đưa ra 2 đến 3 kịch bản khả dĩ về nguồn gốc chi họ nhà tôi, xếp theo mức độ khả năng.

Yêu cầu bắt buộc:
- Mỗi thông tin phải được gắn nhãn một trong ba mức: [CHẮC CHẮN - có sử liệu], [KHẢ NĂNG CAO - suy luận từ dữ kiện], [PHỎNG ĐOÁN - chưa có bằng chứng].
- Mỗi thông tin lịch sử phải ghi rõ nguồn: tên sách, tên tài liệu hoặc địa chỉ trang web. Không có nguồn thì phải ghi thẳng là chưa có nguồn kiểm chứng.
- Tuyệt đối không bịa tên người, năm tháng hay sự kiện. Không biết thì nói là không biết.

CÂU HỎI NÊN HỎI THÊM SAU KHI CÓ KẾT QUẢ:
- Tên làng quê tôi ngày xưa gọi là gì, thuộc phủ huyện nào dưới thời Nguyễn?
- Chữ lót trong tên các đời nhà tôi có quy luật gì không?
- Có bộ gia phả nào của dòng họ này đã được số hoá và công bố chưa?

PROMPT 3, TÌM NGƯỜI CÓ THỂ LÀ HỌ HÀNG
Dùng ở bước 3. BẮT BUỘC bật tìm kiếm web trước khi gửi.
------------------------------------------------------------

Hãy bật tìm kiếm web và làm việc như một nhà nghiên cứu phả hệ chuyên nghiệp.

Dựa trên toàn bộ thông tin đã có trong cuộc trò chuyện này, hãy tìm kiếm trong các hồ sơ công khai, cơ sở dữ liệu gia phả và toàn bộ thông tin có trên mạng để tìm ra những người có liên quan đến dòng họ tôi mà tôi chưa biết.

Gia đình tôi ở Việt Nam, nên hãy ƯU TIÊN các nguồn trong nước trước:
- Cổng thông tin điện tử về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và nghĩa trang liệt sĩ (thongtinlietsi.gov.vn)
- Thư viện số Hán-Nôm của Thư viện Quốc gia và các bộ gia phả Việt Nam đã được số hoá
- Trang web họ tộc, hội đồng gia tộc, tin tức về giỗ tổ và khánh thành từ đường
- Báo chí Việt Nam và báo chí Đông Dương cũ đã số hoá, kể cả kho Gallica của Pháp
- Các nhóm dòng họ trên mạng xã hội, cáo phó, tin buồn, kỷ yếu trường học

Sau đó mới tới các nguồn quốc tế và CHỈ dùng chúng cho nhánh gia đình từng ra nước ngoài:
- FamilySearch, WikiTree, Geni, MyHeritage, Ancestry, FindAGrave, Forebears
- Hồ sơ tị nạn, nhập cư, nhập tịch, danh sách tàu, cáo phó ở nước ngoài

Trình bày kết quả thành một BẢNG với các cột:
Họ tên | Năm sinh và năm mất | Địa phương | Mối liên hệ có thể có | Cơ sở suy luận | Mức tin cậy (Cao/Trung bình/Thấp) | Link nguồn

Sau bảng, nêu thêm:
- 5 đầu mối đáng theo đuổi nhất và lý do vì sao.
- Với mỗi đầu mối: tôi nên tìm tiếp ở đâu, nên hỏi ai, cần giấy tờ gì để xác minh.
- Danh sách những chỗ bạn KHÔNG tìm thấy dữ liệu, để tôi biết vùng trắng nằm ở đâu.

Quy tắc bắt buộc:
- Mỗi dòng trong bảng phải kèm link nguồn thật, bấm vào xem được. Không có link thì không đưa vào bảng.
- Không suy diễn quan hệ họ hàng chỉ vì trùng họ. Phải nêu rõ căn cứ, ví dụ trùng quê, trùng chữ lót, khớp mốc thời gian.
- Không đưa thông tin riêng tư của người còn sống.
- Nếu một nguồn không có dữ liệu về người Việt thì nói thẳng là không có, đừng cố lấp đầy bảng cho đẹp.

CÂU NHẮC THÊM NẾU KẾT QUẢ QUÁ ÍT:
- Hãy tìm lại bằng cả tên viết không dấu và các cách viết khác của tên họ này.
- Hãy tìm theo địa danh thay vì theo tên người: các bộ gia phả đã số hoá của những dòng họ ở huyện ... tỉnh ...

PROMPT 4, XUẤT SƠ ĐỒ CÂY GIA PHẢ
Dùng ở bước 4.
------------------------------------------------------------

Dựa trên toàn bộ dữ liệu đã xác nhận trong cuộc trò chuyện này, hãy vẽ cây gia phả của tôi.

Xuất ra 3 định dạng, lần lượt trong 3 khối code riêng biệt:

1. SƠ ĐỒ MERMAID: dùng cú pháp graph TD. Mỗi người là một node ghi Họ tên kèm năm sinh và năm mất. Vợ chồng đặt cạnh nhau, con cái nối xuống dưới. Người chưa được xác nhận thì thêm dấu chấm hỏi sau tên.

2. CÂY DẠNG CHỮ: sơ đồ thụt đầu dòng bằng ký tự gạch, đọc được ngay trong file văn bản, có ghi rõ đời thứ mấy.

3. FILE GEDCOM: theo chuẩn GEDCOM 5.5.1, mã hoá UTF-8, đầy đủ thẻ INDI và FAM, để tôi nhập vào phần mềm gia phả.

Sau đó liệt kê những ô còn trống trong cây và gợi ý cách lấp đầy từng ô.

CÁCH DÙNG KẾT QUẢ:
- Sơ đồ Mermaid: copy khối code, mở trang mermaid.live, dán vào ô bên trái, sơ đồ hiện bên phải, bấm tải về dạng PNG hoặc SVG.
- Cây dạng chữ: dán vào Word hoặc Google Docs rồi in.
- File GEDCOM: lưu thành file đuôi .ged, nhập vào FamilySearch, Gramps hoặc MyHeritage.

PROMPT PHỤ - XIN BẢN IN ĐẸP:
Hãy tạo cho tôi một trang HTML cây gia phả có thể in khổ A3, dùng màu trầm, chữ to, có tiêu đề tên dòng họ và ngày lập.

PROMPT 5, BẮT AI TỰ KHAI CHỖ NÓ ĐOÁN BỪA
Dùng ở bước 5. Đây là bước quan trọng nhất, đừng bỏ qua.
------------------------------------------------------------

Bây giờ hãy đổi vai: bạn là một người phản biện khó tính, chuyên soi lỗi trong nghiên cứu phả hệ.

Hãy rà lại toàn bộ những gì bạn đã đưa ra cho tôi trong cuộc trò chuyện này và trả lời thẳng thắn:

1. Thông tin nào bạn lấy từ nguồn kiểm chứng được? Liệt kê kèm link.
2. Thông tin nào là suy luận của bạn chứ không có nguồn?
3. Thông tin nào bạn KHÔNG chắc chắn hoặc có thể đã nhầm lẫn?
4. Chỗ nào trong cây gia phả này dễ sai nhất và vì sao?
5. Nếu một chuyên gia phả hệ đọc bản này, họ sẽ bắt lỗi ở đâu đầu tiên?

Cuối cùng, viết lại thành 2 danh sách tách biệt:
- ĐÃ XÁC MINH: kèm nguồn.
- CẦN KIỂM CHỨNG THÊM: kèm gợi ý cách kiểm chứng, nên hỏi ai, tra sổ nào, đến cơ quan nào.

Thà nói không biết còn hơn đoán. Đừng cố làm tôi hài lòng.

PROMPT 6, BIÊN SOẠN HỒ SƠ DÒNG HỌ HOÀN CHỈNH
Dùng sau cùng, khi đã kiểm chứng xong. Để in ra và lưu cho con cháu.
------------------------------------------------------------

Hãy biên soạn toàn bộ dữ liệu ĐÃ XÁC MINH thành một cuốn Hồ sơ dòng họ hoàn chỉnh để tôi in ra và lưu lại cho con cháu.

Bố cục:
1. Trang bìa: tên dòng họ, quê gốc, người biên soạn, ngày lập.
2. Lời mở đầu: vì sao lập gia phả này, dữ liệu lấy từ đâu, ai đã đóng góp thông tin.
3. Nguồn gốc dòng họ: tóm tắt phần đã nghiên cứu, ghi rõ mức độ tin cậy.
4. Bảng thế thứ: liệt kê theo từng đời, mỗi đời một mục.
5. Tiểu sử từng người: mỗi người một đoạn ngắn gồm tên, năm sinh năm mất, nơi ở, nghề nghiệp, vợ hoặc chồng, con cái, giai thoại nếu có.
6. Sơ đồ cây gia phả.
7. Ngày giỗ và nơi thờ tự của từng người.
8. Phụ lục: những điều còn chưa rõ, danh sách nguồn tham khảo và việc cần làm tiếp.

Yêu cầu: viết bằng tiếng Việt trang trọng, dễ đọc, không dùng từ chuyên môn. Những chỗ chưa xác minh phải ghi rõ là chưa xác minh, không được viết như thể đã chắc chắn. Xuất ra dạng Markdown để tôi lưu thành file.

BẢN RÚT GỌN - PROMPT 1, ĐỂ AI PHỎNG VẤN BẠN
Dán vào một đoạn chat mới. Cả 4 prompt phải nằm trong cùng đoạn chat này.
------------------------------------------------------------

Tôi muốn dựng cây gia phả đầy đủ của mình. Hãy phỏng vấn tôi, mỗi lần một câu hỏi thôi, về họ tên đầy đủ của tôi, gia đình tôi gốc ở đâu và tất cả những người thân mà tôi thực sự còn nhớ ở cả bên nội lẫn bên ngoại, kèm tên, năm sinh áng chừng và nơi sinh. Hãy đi lần lượt từng nhánh một để tôi khỏi bị rối, ghi nhớ những gì tôi đã kể và khi xong thì trình bày tất cả thành một cây gia phả khởi đầu gọn gàng.

NÊN CHỦ ĐỘNG CUNG CẤP, KỂ CẢ KHI NÓ KHÔNG HỎI:
- Họ tên đầy đủ, kể cả tên thời con gái của các bà.
- Tên làng xã, đừng chỉ ghi tên tỉnh.
- Năm sinh và năm mất áng chừng.
- Năm di cư, tản cư hoặc ra nước ngoài.
- Mọi cách viết khác của tên họ.

BẢN RÚT GỌN - PROMPT 2, TRUY NGUỒN GỐC TÊN HỌ
------------------------------------------------------------

Dựa trên họ của tôi và nơi gia đình tôi xuất thân, hãy truy nguồn gốc dòng họ tôi và cho tôi biết bạn thực sự lùi về quá khứ được bao xa. Hãy nói về ý nghĩa và gốc rễ của tên họ này, những vùng mà nó phổ biến nhất, các cuộc di cư hoặc sự kiện lịch sử đã khiến những gia đình mang họ này phải dịch chuyển và khả năng tên họ đã bị đổi hoặc rút gọn khi gia đình tôi di cư. Hãy nói rõ đâu là lịch sử có tài liệu ghi chép, đâu chỉ là quy luật chung của những tên họ tương tự.

LƯU Ý KHI ĐỌC KẾT QUẢ:
Đây là câu chuyện của những tên họ giống tên bạn, không phải sự thật đã xác nhận về tổ tiên cụ thể của bạn. Hãy coi nó là tấm bản đồ chỉ chỗ nên tìm tiếp.

BẢN RÚT GỌN - PROMPT 3, TÌM NGƯỜI HỌ HÀNG MỚI QUA TRÌNH DUYỆT
Trước khi gửi: đã bật chế độ tác tử duyệt web và đã tự đăng nhập sẵn
những trang mình có tài khoản (ví dụ FamilySearch).
------------------------------------------------------------

Hãy dùng chế độ duyệt web để tìm trong các hồ sơ công khai, các trang gia phả miễn phí và các cáo phó, những người họ hàng có liên quan đến gia đình tôi mà tôi chưa có trong danh sách. Gia đình tôi ở Việt Nam nên hãy ưu tiên nguồn trong nước trước: cổng thông tin liệt sĩ thongtinlietsi.gov.vn, thư viện số Hán-Nôm, trang web họ tộc, báo chí cũ đã số hoá, cáo phó và các nhóm dòng họ trên mạng xã hội. Sau đó mới tới FamilySearch và các trang gia phả quốc tế và chỉ dùng chúng cho nhánh gia đình từng ra nước ngoài. Với mỗi đầu mối tìm được, cho tôi biết tên người đó, họ có thể nối vào cây gia phả của tôi ở chỗ nào, link tới nguồn và mức độ chắc chắn của bạn. Tuyệt đối không bịa ra người nào. Nếu không xác nhận được thì đánh dấu đó là đầu mối cần kiểm tra, không được ghi như một sự thật.

NẾU TÌM ĐƯỢC ÍT QUÁ:
- Vướng trang thu phí: tự đăng nhập trước rồi bảo nó tra tiếp.
- Đưa thêm dữ liệu: tên thời con gái, tên làng thay vì tên tỉnh, năm áng chừng, mốc di cư.
- Nhắm thẳng vào cáo phó: một cáo phó thường liệt kê cả vợ chồng, con cái, anh chị em.

BẢN RÚT GỌN - PROMPT 4, DỰNG CÂY GIA PHẢ TRỰC QUAN
------------------------------------------------------------

Bây giờ hãy dựng cho tôi một cây gia phả trực quan đầy đủ, gồm tất cả những người chúng ta đã có và mối liên hệ giữa họ. Hãy thể hiện rõ những người họ hàng đã xác nhận và để riêng một phần cho những đầu mối chưa xác nhận. Hãy xuất thành một trang HTML trực quan để tôi mở lên xem và chụp màn hình được. Đồng thời xuất cho tôi một file GEDCOM để sau này tôi nhập vào phần mềm gia phả.

XIN THÊM BẢN IN:
Hãy tạo thêm một bản sạch sẽ, dễ in, khổ A3, để tôi đóng khung hoặc mang đi họp họ.

BONUS 1, PHÁ THẾ BẾ TẮC KHI TRA MÃI KHÔNG RA MỘT NGƯỜI
------------------------------------------------------------

Tôi đang bí ở [tên người], sinh khoảng [năm] tại [nơi]. Hãy chỉ cho tôi chính xác những loại hồ sơ nào có thể còn tồn tại về người này, mỗi loại đang được lưu ở kho lưu trữ hay trang web nào và những từ khoá tìm kiếm cùng các biến thể cách viết tên cụ thể mà tôi nên thử.

BONUS 2, GIẢI MÃ TÊN HỌ Ở DẠNG CHỮ HÁN-NÔM
Rất hữu ích khi đọc gia phả cổ, bia mộ, bài vị, hoặc khi tra tên đã bị viết lại sau khi định cư nước ngoài.
------------------------------------------------------------

Tên họ này viết bằng chữ Hán-Nôm thì là chữ gì, đọc âm Hán Việt ra sao và có những chữ nào khác cũng đọc thành âm này để tôi khỏi tra nhầm? Nếu gia đình tôi có người ra nước ngoài, tên họ này thường bị viết lại thành những dạng nào?

BONUS 3, SOẠN THƯ LIÊN HỆ NGƯỜI HỌ HÀNG VỪA TÌM ĐƯỢC
Nhớ: gửi lời nhắn của người thật, đừng gửi nguyên báo cáo AI.
------------------------------------------------------------

Hãy soạn giúp tôi một tin nhắn ngắn và ấm áp gửi cho một người có thể là họ hàng mà tôi vừa tìm ra. Tôi tên là [tên], tôi nghĩ chúng tôi có liên hệ qua [tổ tiên chung hoặc tên họ]. Hãy viết thân thiện, không gây áp lực và kết thúc bằng một câu hỏi đơn giản để xem chúng tôi có thực sự cùng dòng họ không.

# PHIẾU GHI THÔNG TIN DÒNG HỌ

Người lập phiếu: ..............................  Ngày lập: ....../....../..........

## A. THÔNG TIN CHUNG VỀ DÒNG HỌ

- Họ: ..............................................................
- Quê gốc (tên làng, xã, huyện, tỉnh, ghi cả TÊN CŨ nếu biết): ....................
- Nhà thờ họ / từ đường ở đâu: .....................................
- Ngày giỗ tổ: .....................................................
- Nhà mình thuộc chi nào, phái nào: ................................
- Đời của tôi là đời thứ mấy: ......................................
- Chữ lót quy định theo từng đời (nếu có): .........................
- Các đợt di cư của gia đình (năm và nơi đến): .....................
- Dòng họ có sổ họ / gia phả chép tay không, ai đang giữ: ..........

## B. BẢNG NGƯỜI TRONG DÒNG HỌ

Mỗi người một dòng. Không nhớ thì để trống, ĐỪNG đoán.

| Họ tên đầy đủ | Tên huý / tên gọi khác | Năm sinh | Năm mất | Quê quán | Nơi ở chính | Nghề nghiệp | Vợ / chồng | Con thứ mấy | Số con | Nơi an táng | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

Thứ tự nên điền: bản thân (cha mẹ) ông bà nội (ông bà ngoại) các cụ (anh chị em ruột) cô dì chú bác, con cháu.

## C. CÂU HỎI MANG ĐI HỎI NGƯỜI LỚN TUỔI

1. Cụ tổ của dòng họ mình tên gì, ở đâu tới đây lập nghiệp?
2. Nhà mình thuộc chi nào, phái nào? Đời con là đời thứ mấy?
3. Nhà thờ họ ở đâu, ai đang trông coi, giỗ tổ ngày nào?
4. Ngày xưa làng mình tên là gì, có bị đổi tên hay sáp nhập không?
5. Ông bà có anh chị em nào đi xa, đi Nam, hay ra nước ngoài không? Đi năm nào?
6. Trong họ có ai làm quan, đi lính, đi học xa, có ai được ghi trong sách vở không?
7. Trong họ mình có ai giữ sổ họ, gia phả cũ hay giấy tờ đất hương hoả không?
8. Có ai trong họ đã mất tích hoặc thất lạc liên lạc không?

## D. GIẤY TỜ CẦN TÌM TRONG NHÀ

- [ ] Giấy khai sinh (càng cũ càng tốt)
- [ ] Sổ hộ khẩu cũ, chứng minh thư cũ
- [ ] Giấy đăng ký kết hôn
- [ ] Giấy báo tử, bằng Tổ quốc ghi công
- [ ] Sổ đỏ, giấy tờ đất hương hoả
- [ ] Ảnh bia mộ, bài vị, hoành phi câu đối ở nhà thờ họ
- [ ] Sổ họ, gia phả chép tay (chụp lại từng trang)
- [ ] Sổ rửa tội của giáo xứ (nếu gia đình theo Công giáo)

## E. NHỮNG ĐIỀU CÒN CHƯA RÕ

Ghi lại để đi hỏi tiếp và đưa cho ChatGPT ở bước 1 để nó gợi ý hướng tìm.

1. ................................................................
2. ................................................................
3. ................................................................

---
Tài liệu của kênh Cường Mê AI, cuongmeai.com